Een plek om weer kind te zijn

In het hart van Brussel, achter de muren van het Klein Kasteeltje, komen elke dag kinderen toe die hun land, hun huis en vaak ook hun gevoel van veiligheid hebben achtergelaten. Terwijl volwassenen er wachten op duidelijkheid over hun toekomst, zoeken kinderen iets anders: houvast, rust en ruimte om gewoon kind te zijn. In die context biedt de Kindvriendelijke Ruimte van SOS Kinderdorpen België een antwoord dat even eenvoudig als essentieel is.

Een aankomstplek vol onzekerheid

Het Klein Kasteeltje is het oudste opvangcentrum van België en werd in december 2018 omgevormd tot een Aanmeldcentrum onder Fedasil. Hier begint voor veel verzoekers om internationale bescherming hun traject in België. In die eerste, vaak chaotische fase is er weinig ruimte voor wat kinderen het meest nodig hebben: stabiliteit.

Rust, veiligheid, continuïteit, aandacht

“Opvangcentra zijn geen voorspelbare en stabiele plek voor kinderen. Daarom zijn wij hier om hen een veilige plek te bieden waar ze weer kind kunnen zijn en vrij kunnen spelen,” zegt Deniz Eren, coördinator van de Kindvriendelijke Ruimte en psycholoog. Die dubbele rol typeert het project: het is tegelijk praktisch en diep menselijk. Waar de buitenwereld draait rond procedures en administratie, creëert deze ruimte een tegengewicht: rust, continuïteit en aandacht.

Waarom veiligheid cruciaal is

Veiligheid is voor kinderen een voorwaarde om gezond op te groeien. “Het is heel belangrijk dat kinderen een veilige plek hebben om zich goed te voelen en een gezonde emotionele en psychologische ontwikkeling door te maken. Dat zeg ik ook als psycholoog,” legt Deniz uit. Veiligheid betekent hier meer dan fysieke bescherming. Het gaat ook over: emotionele rust, vertrouwen in volwassenen en ruimte om gevoelens te verwerken “Ze moeten kunnen vertrouwen op anderen, op volwassenen die er altijd zijn,” voegt Deniz toe.

Structuur als houvast

Een van de belangrijkste bouwstenen van het project is voorspelbaarheid. “We zijn altijd dezelfde mensen, op dezelfde momenten. Wanneer ze binnenkomen, zien ze dezelfde gezichten. Dat creëert veiligheid, stabiliteit en routine.” Die routine zit in kleine dingen: schoenen uitdoen bij aankomst, handen wassen, vrij spel, samen opruimen en afscheid nemen. “Ze weten wat ze kunnen verwachten. En dat is net wat ze nodig hebben.”

De kracht van een eenvoudige ruimte

De ruimte zelf speelt een cruciale rol. Ze is schoon, rustig en uitnodigend: een contrast met de vaak drukke en beperkte leefomstandigheden in het opvangcentrum. “Hier kunnen ze op de grond zitten, rollen… Het voelt als thuis. Dat hebben ze hier anders niet,” zegt Deniz. Tussen elke sessie wordt alles opgeruimd en klaargezet, zodat elk kind binnenkomt in een frisse, veilige omgeving. 

Spelen als taal

In de Kindvriendelijke Ruimte staat één ding centraal: vrij spel. “Spelen is de manier waarop kinderen hun gevoelens uiten. Ze gebruiken gedrag in plaats van woorden,” legt Deniz uit. Voor kinderen die vaak nog geen taal delen met hun begeleiders, wordt spel een universeel communicatiemiddel. Het maakt zichtbaar wat anders verborgen blijft. “Je ziet dat sommige kinderen tenten bouwen of met voertuigen en wegen spelen. Dat kan gelinkt zijn aan wat ze hebben meegemaakt.”

Vertrouwen groeit stap voor stap

Niet elk kind stapt meteen zorgeloos binnen. “Sommige kinderen zijn heel nieuwsgierig, anderen zijn verlegen of terughoudend. En sommigen hebben moeite om hun ouders los te laten.” Daarom wordt vertrouwen langzaam opgebouwd: stap voor stap wennen, aanwezigheid van vaste begeleiders als veilige hechtingsfiguren “Ze weten dat ze altijd naar ons kunnen komen. Dat maakt het verschil.”

Ouders: dankbaar, ondanks barrières

Ook ouders voelen het belang van de plek, al is communicatie niet altijd eenvoudig. “Door taalbarrières is het soms moeilijk, maar we gebruiken vertaalapps en proberen feedback te geven.” De dankbaarheid is vaak non-verbaal: een glimlach, een gebaar of een blik van opluchting.