Professionals uit de jeugdzorg in opleiding bij SOS Kinderdorpen
“In elke klas zitten vandaag twee à drie getraumatiseerde kinderen"
Eva Kestens, kinderpsychiaterSOS Kinderdorpen werkt dagelijks met kinderen met trauma door geweld, verwaarlozing en mishandeling. Een traumasensitieve aanpak is essentieel, daarom startte de organisatie in 2023 een opleiding voor jeugdzorgprofessionals. Via 24 trainers bereikte SOS Kinderdorpen al 1.516 kinderen, met als doel de kennis breder te verspreiden.
De rol van volwassenen
Kinderen met trauma hebben vaak een ander referentiekader als het gaat om vertrouwen en veiligheid. “Wie opgroeit in een onveilige omgeving, heeft vaak moeite om volwassenen te vertrouwen, ook al zijn deze volwassenen dat wel,” zegt Kestens. “Heb geduld en besef dat deze kinderen tijd nodig hebben om vertrouwen op te bouwen.”
Niet begrepen gedrag van kinderen of jongeren is vaak een signaal van diepgewortelde pijn. De echte oorzaak blijft onderbelicht.”
Eva Kestens, Kinderpsychiater, betrokken bij het project Stadsjuweel van SOS Kinderdorpen
Hoe ga je met kinderen met trauma om?
“Er bestaat geen standaardaanpak,” zegt Eva Kestens. “Trauma bij kinderen is een complex en diepgaand probleem dat vraagt om een zorgvuldige en empathische benadering. Door goed te kijken naar het gedrag van kinderen, te luisteren naar hun behoeften en geduldig te zijn in het opbouwen van vertrouwen, kunnen we een belangrijke rol spelen in het herstelproces.”
Als jeugdzorgprofessionals begrijpen wat complex trauma* met een kind doet en hoe je hier best mee omgaat, dan wordt de begeleiding van deze kinderen veel gerichter en de zorg veel beter.
"Incidenten bekijken we altijd in een bredere context. We stellen kritische vragen en denken grondig na over onze houding en taal. Dat helpt ons om te blijven groeien en steeds beter af te stemmen op de behoeften van deze kinderen."
Hoe gaan we bij SOS Kinderdorpen met trauma om?
"Bij een traumasensitieve aanpak draait alles om écht luisteren naar kinderen en hun ervaringen erkennen. Kinderen moeten zich veilig en begrepen voelen. Daarom is het essentieel om een stabiele, voorspelbare omgeving te creëren waarin ze op adem kunnen komen," zegt Adeline Puerta, Specialist Trauma Informed Practices bij SOS Kinderdorpen.
Ze benadrukt hoe gevoelig kinderen met trauma’s kunnen zijn voor instabiliteit. "Een vaste routine en duidelijke structuren helpen hen om hun emoties beter te reguleren. Het geeft hen houvast en vertrouwen." Daarnaast spelen veilige, stabiele relaties met volwassenen een cruciale rol. "Kinderen hebben vertrouwenspersonen nodig die empathie tonen en er consequent voor hen zijn. Die constante steun maakt een wereld van verschil."
Samen sterk
Een traumasensitieve aanpak stopt niet bij de kinderen zelf, maar vraagt ook begrip voor de ouders. "We moeten met mededogen kijken naar waarom ouders soms niet in staat zijn geweest om een veilige en voorspelbare omgeving te bieden. Trauma werkt vaak door van generatie op generatie."
Ook de teams die met deze kinderen werken, verdienen aandacht. "Zij investeren enorm veel emotionele energie en lopen het risico op compassiemoeheid." Het erkennen van die uitputting is essentieel om hen duurzaam te ondersteunen.
“De jongeren van Chantevent en Hejmo, allebei projecten van SOS Kinderdorpen weten zich op een meer authentieke manier gehoord. Opvoeders die een traumasensitieve aanpak hanteren, maken de sterkste verbinding met onze jongeren.”
Adeline Puerta, Specialist Trauma Informed Practices bij SOS Kinderdorpen
In de spiegel kijken
Tot slot onderstreept Adeline het belang van reflectie binnen een traumasensitieve aanpak. "Incidenten bekijken we altijd in een bredere context. We stellen kritische vragen en denken grondig na over onze houding en taal. Dat helpt ons om te blijven groeien en steeds beter af te stemmen op de behoeften van deze kinderen."