1 op de 10 kinderen groeit op in een onveilige situatie

Het is een cijfer dat blijft hangen: 1 op de 10 kinderen groeit niet op in veiligheid. Maar waar komt dat cijfer vandaan? Wat betekent het voor België? En wat doet SOS Kinderdorpen? 

Waar komt dat cijfer vandaan? 

De uitspraak is gebaseerd op Europees onderzoek, meer bepaald grote studies waarin mensen bevraagd worden over hun kindertijd. Zulke onderzoeken geven een breder beeld dan cijfers van hulpverlening, omdat ook situaties aan bod komen die nooit gemeld werden. 

Uit die data blijkt dat kindermishandeling vaker voorkomt dan we denken. Zo zou ongeveer 1 op de 10 kinderen slachtoffer worden van seksueel misbruik (9,6%). Daarnaast komen ook andere vormen van geweld en verwaarlozing voor, zoals fysiek geweld (22,9%), fysieke verwaarlozing (16,3%), emotionele verwaarlozing (18,4%) en emotioneel misbruik (29,6%). Omdat deze vormen vaak samen voorkomen, wordt 1 op de 10 gebruikt als een voorzichtige ondergrens. 

En in België? 

Voor België bestaan geen exacte cijfers, maar we weten wel dat het probleem ook hier groot is. 

In Vlaanderen werden in 2024 10.913 kinderen aangemeld bij de Vertrouwenscentra Kindermishandeling. Dat is veel, maar volgens experts slechts een deel van de werkelijkheid: op basis van onderzoek wordt geschat dat in Vlaanderen en Brussel jaarlijks ongeveer 47.000 kinderen met kindermishandeling te maken krijgen. 

In Wallonië kregen in 2023 43.000 jongeren ondersteuning van de jeugdhulp. Van hen bevond 93% zich in een onveilige situatie of kampte met problemen die hulp noodzakelijk maakten. 

Slechts het topje van de ijsberg 

Wanneer kinderen onveilig opgroeien, blijft dat vaak verborgen. Veel kinderen praten er niet over, en signalen worden niet altijd herkend. Daarom spreken hulpverleners van een groot “dark number”: wat we zien, is slechts een deel van het probleem. 

Toch zijn deze kinderen overal. In elke klas groeien gemiddeld één tot twee kinderen op in onveiligheid. 

Impact van onveilig opgroeien is groot 

Opgroeien in onveiligheid laat sporen na. Wanneer kinderen langdurig worden blootgesteld aan stress, geweld of verwaarlozing, en opgroeien zonder stabiele houvast, veiligheid of voorspelbaarheid, neemt het risico op complex trauma toe. Dat beïnvloedt hun ontwikkeling, hun zelfbeeld en hun relaties, vaak tot ver in het volwassen leven. Ook op latere leeftijd hebben ze meer kans op gezondheidsproblemen, en zelfs een verkorte levensverwachting van gemiddeld 20 jaar. 

Wat SOS Kinderdorpen doet 

Daarom is het zo belangrijk om niet alleen te beschermen, maar ook te herstellen. Naast haar opvang- en begeleidingsprojecten, wil SOS Kinderdorpen met het programma ‘Voorbij trauma’ kinderen en jongeren helpen om traumatische ervaringen te verwerken en opnieuw perspectief te krijgen.