Autonoom wonen en leven op piepjonge leeftijd

Op amper 20-jarige leeftijd vliegt Lara al uit. Na bijna twee jaar begeleiding door SOS Kinderdorpen in huis L’Olivier,  is de jonge vrouw onlangs in haar eigen appartement getrokken. Een eerste ervaring met volledig zelfstandig leven, waarop ons team haar zo goed mogelijk probeerde voor te bereiden.

"Ik begin mijn draai te vinden," begint Lara enthousiast. Op de dag van onze ontmoeting is ze iets meer dan twee weken geleden verhuisd. Een nieuw leven begint voor de jonge vrouw: ze woont nu volledig zelfstandig, zonder de begeleiding van SOS Kinderdorpen waarvan ze in huis L'Olivier kon genieten.

De grootste voordelen van haar nieuwe woning? "Het ligt dichter bij het stadscentrum en vooral: de huurovereenkomst is niet beperkt in de tijd," legt ze uit. Hoewel ze blij is met haar nieuwe situatie, riep het vertrek uit huis L'Olivier van SOS Kinderdorpen toch gemengde gevoelens bij haar op: "Het was oké om te vertrekken, want ik wist dat het maar voor twee jaar was en niet voor het hele leven, ” zegt ze. “Maar anderzijds had ik in L’Olivier mijn eerste eigen plek, waar ik me veilig voelde. Het was als een cocon voor me en het deed pijn om die te verlaten."

Een enorme druk op de jongeren

Alleen wonen schrikt Lara niet af, ze heeft al heel vroeg geleerd om zich alleen te redden. "Wanneer je niet in 'normale' omstandigheden opgroeit, heb je de neiging om sneller groot te worden." legt ze uit. Wat ze daarentegen wel aanklaagt, is de druk die het systeem op jongeren zoals zij legt wat levenskeuzes betreft: "Er wordt van ons verwacht dat we op ons 18de meteen weten wat we met ons leven willen doen: welke studies, waar we gaan wonen, enzovoort. Dat is moeilijk. Ik ben 19, bijna 20, en ik weet nog niet wat ik met mijn leven wil doen. Ze moeten ons meer tijd geven."

Een berg uitdagingen om te overwinnen

Voor jongeren zoals Lara zijn de uitdagingen op hun 18de bijzonder groot. Terwijl veel adolescenten zich enkel zorgen moeten maken over hun studiekeuze, moeten zij vechten om een dak boven hun hoofd te vinden. In een context van schaarste aan betaalbare woningen moeten ze vaak terughoudende verhuurders zien te overtuigen, en daarbovenop ook nog eens de huurwaarborg bij elkaar krijgen. Tegelijk moeten ze alle administratieve formaliteiten regelen, zonder iets te vergeten: OCMW, ziekenfonds, uitkeringen, verzekeringen, fiscale verplichtingen,... Maar vooral: ze moeten leren omgaan met hun eenzaamheid en hun mentale gezondheid.

En dat is misschien wel het moeilijkste: "Wanneer er een familiaal of institutioneel kader is, wordt de jongere aangemoedigd om 's morgens op te staan en naar de les te gaan," merkt Laura, maatschappelijk werkster bij L'Olivier, op. Als je alleen bent, heb je een ijzersterke mentaliteit nodig om dat te blijven doen. "Soms isoleren jongeren zich nog meer."

Op het ritme van de jongere vooruitgaan

Al jaren pleit het team van ons Jongerenproject bij de bevoegde instanties om meer op het ritme van elke jongere afzonderlijk vooruit te gaan. Want een te snelle overgang naar zelfstandigheid kan zware gevolgen hebben: risicogedrag, eetstoornissen en zelfs zelfmoordpogingen. Des te meer omdat de meeste betrokken jongeren tijdens hun kindertijd meerdere trauma's hebben meegemaakt. Om de tekortkomingen van het systeem op te vangen, heeft SOS Kinderdorpen België op haar bescheiden schaal een begeleiding naar zelfstandigheid uitgebouwd voor deze jongeren. Het doel is duidelijk: hen in staat stellen om geleidelijk een netwerk op te bouwen en te leren hulp te vragen.

Vandaag kan Lara officieel niet meer op ons team rekenen, maar ze heeft andere steunpunten gevonden, onder meer bij het OCMW en bij een andere jeugdhulpvereniging. Een stevig netwerk waardoor ze de toekomst rustiger tegemoet kan zien. Alleen, maar goed omringd.